વૃક્ષાસન (Vrikshasana / Tree Pose): કરવાની રીત, લાભો, સાવચેતીઓ અને સંપૂર્ણ માહિતી
વૃક્ષાસન યોગનું એક મહત્વપૂર્ણ બેલેન્સિંગ આસન છે. તેને અંગ્રેજીમાં Tree Pose કહેવામાં આવે છે. સંસ્કૃતમાં “વૃક્ષ” એટલે ઝાડ અને “આસન” એટલે શરીરની સ્થિતિ. આ આસનમાં શરીરનું સંતુલન એક પગ પર રાખવામાં આવે છે અને બીજો પગ વાળીને તેના તળિયાને ઊભા પગની અંદરની બાજુ રાખવામાં આવે છે.
આ આસન દરમિયાન શરીરની સ્થિતિ જમીનમાં મજબૂત રીતે ઊભેલા વૃક્ષ જેવી દેખાય છે. વૃક્ષાસન માત્ર શરીરનું સંતુલન સુધારવામાં જ મદદરૂપ નથી, પરંતુ એકાગ્રતા, શરીરની સ્થિરતા અને મનની શાંતિ વિકસાવવામાં પણ ઉપયોગી છે.
વૃક્ષાસનનું મહત્વ
વૃક્ષાસન આપણને વૃક્ષ જેવી સ્થિરતા અને સહનશક્તિનું પ્રતીક આપે છે. વૃક્ષ જમીનમાં મૂળ મજબૂત રાખીને ઉપર તરફ વિસ્તરે છે, તેવી જ રીતે આ આસનમાં એક પગથી જમીન પર મજબૂત આધાર બનાવવામાં આવે છે અને કરોડરજ્જુને ઉપરની દિશામાં લંબાવવામાં આવે છે.
આ આસન કરતી વખતે શરીરને સતત નાના-નાના સંતુલનના ફેરફારો કરવા પડે છે. તેથી પગ, પગની ઘૂંટી, હિપ્સ અને કોરના સ્નાયુઓ સક્રિય રહે છે.
વૃક્ષાસન કેવી રીતે કરવું?
વૃક્ષાસન યોગ્ય રીતે કરવા માટે નીચેના પગલાં અનુસરો.
પગલું 1: શરૂઆતની સ્થિતિ
સૌપ્રથમ તાડાસનમાં સીધા ઊભા રહો.
- બંને પગને આરામદાયક અંતરે રાખો.
- હાથ શરીરની બાજુમાં રાખો.
- કરોડરજ્જુ સીધી રાખો.
- ખભા ઢીલા રાખો.
- માથું સીધું રાખો.
- સામેની કોઈ એક સ્થિર વસ્તુ પર નજર રાખો.
પગલું 2: શરીરનું વજન એક પગ પર લાવો
હવે ધીમે ધીમે શરીરનું વજન ડાબા પગ પર લાવો.
ડાબો પગ જમીન પર મજબૂત રીતે રાખો. પગના તળિયાના આગળના ભાગ અને એડી બંનેથી સ્થિર આધાર બનાવવાનો પ્રયાસ કરો.
પગલું 3: બીજો પગ વાળો
હવે જમણો ઘૂંટણ વાળો અને જમણા પગને ઉપર ઉઠાવો.
જમણા પગનો તળિયો ડાબા પગની અંદરની બાજુના ભાગમાં રાખો.
શરૂઆત કરનાર વ્યક્તિ માટે પગને ઘૂંટીની નીચે અથવા પિંડળીની અંદરની બાજુ રાખવો વધુ સરળ હોઈ શકે છે.
મહત્વપૂર્ણ: વાળેલા પગનો તળિયો સીધો ઊભા પગના ઘૂંટણના સાંધા પર ન રાખવો.
પગલું 4: સંતુલન બનાવો
હવે શરીરનું સંતુલન જાળવીને કરોડરજ્જુને સીધી રાખો.
- હિપ્સને શક્ય તેટલા સમતલ રાખો.
- ઊભા પગને મજબૂત રાખો.
- ખભા અને ચહેરાને ઢીલા રાખો.
- સામેના એક સ્થિર બિંદુ પર નજર રાખો.
પગલું 5: હાથની સ્થિતિ
શરૂઆતમાં બંને હાથને છાતીની સામે નમસ્કાર મુદ્રામાં રાખી શકાય છે.
સંતુલન સારી રીતે જળવાઈ જાય પછી શ્વાસ લેતા બંને હાથને ધીમે ધીમે માથાની ઉપર લઈ જઈ શકાય છે અને હથેળીઓને એકબીજા સાથે જોડીને નમસ્કાર મુદ્રા બનાવી શકાય છે.
પગલું 6: શ્વાસ પર ધ્યાન આપો
આસનમાં રહેતી વખતે શ્વાસ સામાન્ય અને ધીમો રાખો.
શ્વાસ રોકશો નહીં. શ્વાસ લેતી અને છોડતી વખતે શરીરને અનાવશ્યક રીતે તાણ ન આપો.
પગલું 7: આસનમાંથી બહાર આવવું
ધીમે ધીમે હાથને નીચે લાવો.
ત્યારબાદ વાળેલા પગને નિયંત્રણપૂર્વક જમીન પર પાછો મૂકો.
થોડી ક્ષણો માટે બંને પગ પર ઊભા રહીને આરામ કરો.
હવે બીજી બાજુથી આ આસનનું પુનરાવર્તન કરો.
વૃક્ષાસન કરતી વખતે શ્વાસ કેવી રીતે લેવો?
શ્વાસ વૃક્ષાસનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
- શરૂઆતની સ્થિતિમાં સામાન્ય શ્વાસ લો.
- પગ ઉઠાવીને સંતુલન બનાવતી વખતે શ્વાસને સરળ અને સ્વાભાવિક રાખો.
- હાથ ઉપર લઈ જતી વખતે ધીમો શ્વાસ લો.
- આસનમાં રહેતી વખતે સમાન ગતિએ શ્વાસ લો અને છોડો.
- આસન છોડતી વખતે ધીમે શ્વાસ છોડતા શરીરને સામાન્ય સ્થિતિમાં લાવો.
શ્વાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી મનને એકાગ્ર રાખવામાં મદદ મળે છે.
વૃક્ષાસનના મુખ્ય ફાયદા
વૃક્ષાસન નિયમિત અને યોગ્ય રીતે કરવામાં આવે તો શરીર અને મન માટે અનેક રીતે ઉપયોગી બની શકે છે.
1. શરીરનું સંતુલન સુધારવામાં મદદ કરે છે
એક પગ પર ઊભા રહેવાના કારણે શરીરને સંતુલિત રાખવાની ક્ષમતા વિકસે છે. પગ, ઘૂંટી, હિપ્સ અને કોરના સ્નાયુઓ સાથે મળીને શરીરને સ્થિર રાખવાનું કામ કરે છે.
2. એકાગ્રતા વધારવામાં મદદરૂપ
આ આસન કરતી વખતે એક સ્થિર બિંદુ પર નજર રાખવી પડે છે. શ્વાસ અને શરીરના સંતુલન પર ધ્યાન આપવાથી ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની ટેવ વિકસાવવામાં મદદ મળે છે.
3. પગના સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવે છે
વૃક્ષાસનમાં ઊભા પગ પર શરીરનું વજન રહે છે. તેથી પગ, પિંડળી અને પગની ઘૂંટીના સ્નાયુઓ સક્રિય થાય છે.
4. પગની ઘૂંટીની સ્થિરતા માટે ઉપયોગી
એક પગ પર સંતુલન રાખવાથી પગની ઘૂંટી આસપાસના સ્થિરતા આપતા સ્નાયુઓ અને નાના સહાયક સ્નાયુઓ સક્રિય થાય છે.
5. હિપ્સની લવચીકતા માટે મદદરૂપ
વાળેલા પગના ઘૂંટણને બાજુ તરફ ખોલવાથી હિપ વિસ્તારમાં હળવો સ્ટ્રેચ મળે છે. યોગ્ય ક્ષમતા મુજબ કરવાથી હિપ્સની ગતિશીલતા સુધારવામાં મદદ મળી શકે છે.
6. કોર સ્નાયુઓને સક્રિય કરે છે
સંતુલન જાળવવા માટે પેટ અને શરીરના મધ્ય ભાગના સ્નાયુઓ સક્રિય રહે છે. આ શરીરને સ્થિર રાખવામાં મદદ કરે છે.
7. પોશ્ચર સુધારવામાં મદદ કરે છે
વૃક્ષાસનમાં કરોડરજ્જુને લાંબી અને સીધી રાખવાનો અભ્યાસ થાય છે. નિયમિત પ્રેક્ટિસથી શરીરની યોગ્ય ગોઠવણી અંગે જાગૃતિ વધી શકે છે.
8. માનસિક સ્થિરતા માટે ઉપયોગી
આસન દરમિયાન શરીરને સ્થિર રાખવા માટે મનને વર્તમાન ક્ષણ પર કેન્દ્રિત કરવું પડે છે. તેથી આ આસન શાંત અને સ્થિર મનના અભ્યાસનો એક ભાગ બની શકે છે.
9. શરીરની જાગૃતિ વધારવામાં મદદ કરે છે
શરીરનો કયો ભાગ ક્યાં છે અને વજન કેવી રીતે વહેંચાઈ રહ્યું છે તેની સમજ વધે છે. તેને શરીરની સંતુલન અને સ્થિતિ અંગેની જાગૃતિ સાથે જોડવામાં આવે છે.
10. આત્મવિશ્વાસ વધારવામાં મદદ કરી શકે છે
શરૂઆતમાં એક પગ પર સંતુલન જાળવવું મુશ્કેલ લાગે છે. ધીમે ધીમે પ્રેક્ટિસથી આસન વધુ સ્થિર બનતાં પોતાના શરીર પર વિશ્વાસ વધે છે.
વૃક્ષાસનમાં કયા સ્નાયુઓ પર કામ થાય છે?
વૃક્ષાસન દરમિયાન મુખ્યત્વે નીચેના ભાગો સક્રિય રહે છે:
- પગના સ્નાયુઓ
- પિંડળીના સ્નાયુઓ
- પગની ઘૂંટી આસપાસના સ્નાયુઓ
- જાંઘના સ્નાયુઓ
- હિપ્સ
- પેટ અને કોરના સ્નાયુઓ
- પીઠના સ્થિરતા આપતા સ્નાયુઓ
- ખભા અને હાથના સ્નાયુઓ, ખાસ કરીને હાથ ઉપર રાખવામાં આવે ત્યારે
આ આસનને મુખ્યત્વે સંતુલન, સ્થિરતા અને શરીરની જાગૃતિનું આસન માનવામાં આવે છે.
શરૂઆત કરનારાઓ માટે વૃક્ષાસન
જો તમે પહેલીવાર વૃક્ષાસન કરી રહ્યા હોવ તો સંપૂર્ણ આસન કરવાની ઉતાવળ ન કરો.
સરળ રીત
- દિવાલની નજીક ઊભા રહો.
- એક હાથ દિવાલ પર હળવો રાખો.
- એક પગ પર શરીરનું વજન લાવો.
- બીજા પગના અંગૂઠા જમીન પર જ રાખીને એડીને ઊભા પગની ઘૂંટીની નજીક રાખો.
- થોડા શ્વાસ સુધી સંતુલન જાળવો.
- ધીમે ધીમે મુશ્કેલીનું સ્તર વધારો.
આ રીતે શરીરને એક પગ પર સંતુલન રાખવાની ટેવ પડે છે.
વૃક્ષાસનના વિવિધ પ્રકાર અને ફેરફારો
1. સરળ વૃક્ષાસન
વાળેલા પગના અંગૂઠા જમીન પર રાખીને માત્ર એડીને ઊભા પગની અંદરની ઘૂંટી પાસે રાખી શકાય છે.
આ શરૂઆત માટે સરળ વિકલ્પ છે.
2. પિંડળી પાસે પગ
વાળેલા પગનો તળિયો ઊભા પગની અંદરની પિંડળી પર રાખી શકાય છે.
3. જાંઘ પાસે પગ
અભ્યાસ વધ્યા પછી વાળેલા પગનો તળિયો ઊભા પગની અંદરની જાંઘ પર રાખી શકાય છે.
ઘૂંટણના સાંધા પર પગ ન રાખવો.
4. હાથ છાતી પાસે
બંને હથેળીઓને છાતીની સામે નમસ્કાર મુદ્રામાં રાખવાથી સંતુલન સરળ રહી શકે છે.
5. હાથ માથા ઉપર
સંતુલન સારી રીતે જળવાઈ જાય પછી બંને હાથને માથાની ઉપર લઈ જઈ શકાય છે.
વૃક્ષાસનમાં સામાન્ય ભૂલો
યોગ્ય પરિણામ અને સુરક્ષા માટે નીચેની ભૂલો ટાળવી જોઈએ.
1. પગને ઘૂંટણ પર રાખવો
આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભૂલોમાંની એક છે. વાળેલા પગનો તળિયો સીધો ઘૂંટણના સાંધા પર ન રાખવો.
2. શરીરને એક બાજુ ઢાળી દેવું
સંતુલન જાળવવા માટે શરીરને બાજુ તરફ વધારે ન નમાવો.
3. ખભામાં તાણ રાખવું
ખભાને કાન તરફ ખેંચવાને બદલે તેમને ઢીલા રાખો.
4. શ્વાસ રોકવો
સંતુલન જાળવવાની કોશિશમાં ઘણા લોકો અજાણતાં શ્વાસ રોકે છે. આવું ન કરવું.
5. નજર સતત ફેરવવી
નજરને વારંવાર આજુબાજુ ફેરવવાથી સંતુલન મુશ્કેલ બની શકે છે. સામેના સ્થિર બિંદુ પર ધ્યાન રાખો.
6. પગને જબરદસ્તી ઉપર લઈ જવો
હિપ્સમાં જેટલી સરળતા હોય તેટલી જ ઊંચાઈ સુધી પગ રાખવો. લવચીકતા વધારવા માટે બળજબરી ન કરવી.
7. ઘૂંટણને સંપૂર્ણપણે લોક કરવું
ઊભા પગને મજબૂત રાખો પરંતુ સાંધાને અનાવશ્યક રીતે કઠોર રીતે લોક ન કરો.
વૃક્ષાસન કરતી વખતે સાવચેતીઓ
વૃક્ષાસન સંતુલન આધારિત આસન હોવાથી તેને ધ્યાનપૂર્વક કરવું જરૂરી છે.
- જો તમને સંતુલન જાળવવામાં મુશ્કેલી હોય તો દિવાલ અથવા મજબૂત ખુરશીની મદદ લો.
- ઘૂંટણ, પગની ઘૂંટી અથવા હિપમાં ઈજા હોય તો નિષ્ણાતની સલાહ વિના આસન ન કરો.
- ચક્કર આવે, અસ્થિરતા અનુભવાય અથવા દુખાવો થાય તો તરત આસન છોડો.
- પગને ઘૂંટણના સાંધા પર ન રાખો.
- ઊંચું અથવા નીચું બ્લડ પ્રેશર હોય તો ખાસ સાવચેતી રાખવી અને જરૂર પડે તો નિષ્ણાતની સલાહ લેવી.
- ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન શરીરનું સંતુલન બદલાઈ શકે છે, તેથી સપોર્ટ સાથે અને યોગ્ય માર્ગદર્શન હેઠળ પ્રેક્ટિસ કરવી.
- માથાનો દુખાવો, ચક્કર અથવા અન્ય તકલીફ હોય ત્યારે પોતાની સ્થિતિ પ્રમાણે પ્રેક્ટિસ કરવી.
- આસન કરતી વખતે જમીન સમતલ અને લપસણો ન હોય તે જોવું.
વૃક્ષાસન કેટલા સમય સુધી કરવું?
શરૂઆતમાં દરેક બાજુ 10થી 20 સેકન્ડ સુધી આસન રાખવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે.
અભ્યાસ વધે ત્યારે ધીમે ધીમે સમય વધારી શકાય છે. કેટલાક લોકો માટે 30 સેકન્ડથી 1 મિનિટ સુધી આરામથી આસન જાળવવું યોગ્ય હોઈ શકે છે.
સમય કરતાં સાચી સ્થિતિ, સંતુલન અને આરામદાયક શ્વાસ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
વૃક્ષાસન દિવસમાં કેટલી વાર કરવું?
શરૂઆત કરનાર વ્યક્તિ દરેક પગ પર 1–2 વખત કરી શકે છે.
અભ્યાસ વધ્યા પછી યોગ રૂટિનમાં તેનો સમાવેશ નિયમિત રીતે કરી શકાય છે. જો તમે અન્ય યોગાસનો પણ કરો છો, તો વૃક્ષાસનને વોર્મ-અપ પછી અથવા સંતુલન આધારિત આસનોના ભાગરૂપે કરી શકાય છે.
વૃક્ષાસન માટે શ્રેષ્ઠ સમય
વૃક્ષાસન સામાન્ય રીતે સવારે શાંત વાતાવરણમાં કરવું અનુકૂળ રહે છે. ખાલી અથવા હળવા પેટ પર યોગ કરવાની પરંપરાગત પદ્ધતિ વધુ આરામદાયક હોઈ શકે છે.
જો સવારે સમય ન મળે તો સાંજે પણ કરી શકાય છે, પરંતુ ભોજન કર્યા પછી તરત આસન ન કરવું.
વૃક્ષાસન પહેલાં કયા આસનો કરી શકાય?
વૃક્ષાસન પહેલાં શરીરને તૈયાર કરવા માટે હળવા આસનો અને મૂવમેન્ટ કરી શકાય છે.
- તાડાસન
- પગ અને ઘૂંટીની હળવી કસરતો
- હળવા હેમસ્ટ્રિંગ સ્ટ્રેચ
- બદ્ધકોણાસન
- હળવા હિપ ઓપનિંગ મૂવમેન્ટ
- સૂર્ય નમસ્કાર
આથી શરીર સંતુલન માટે વધુ તૈયાર થઈ શકે છે.
વૃક્ષાસન પછી શું કરવું?
આસન પૂર્ણ કર્યા પછી થોડા સમય માટે બંને પગ જમીન પર રાખીને સામાન્ય રીતે ઊભા રહો.
ત્યારબાદ હળવા સ્ટ્રેચ અથવા આરામદાયક આસન કરી શકાય છે.
જો પગમાં થાક લાગે તો થોડા સમય માટે આરામ કરો.
વૃક્ષાસન અને ધ્યાન
વૃક્ષાસનને માત્ર શારીરિક સંતુલનનું આસન ન માનવું જોઈએ. આ આસનમાં શરીરનું સંતુલન જાળવતી વખતે મનને એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત કરવાનું શીખી શકાય છે.
એક સ્થિર દૃષ્ટિબિંદુ, નિયમિત શ્વાસ અને સીધી કરોડરજ્જુ સાથે આસન કરવાથી ધ્યાન અને શરીરની જાગૃતિનો અનુભવ વધુ ઊંડો બની શકે છે.
વૃક્ષાસન કોણ કરી શકે?
સામાન્ય રીતે સ્વસ્થ વ્યક્તિઓ તેમની ક્ષમતા પ્રમાણે વૃક્ષાસન કરી શકે છે.
- શરૂઆત કરનારાઓ સરળ આવૃત્તિથી શરૂઆત કરી શકે છે.
- યુવાનો અને વયસ્કો પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે કરી શકે છે.
- વૃદ્ધ વ્યક્તિઓ દિવાલ અથવા ખુરશીના સપોર્ટથી કરી શકે છે.
- સંતુલન નબળું હોય તેવા લોકો માટે સપોર્ટનો ઉપયોગ કરવો વધુ સુરક્ષિત છે.
દરેક વ્યક્તિની લવચીકતા અને સંતુલન અલગ હોય છે, તેથી આસનની ઊંચી સ્થિતિ મેળવવા કરતાં યોગ્ય ટેકનિકને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
વૃક્ષાસન વિશે સામાન્ય પ્રશ્નો
શું વૃક્ષાસન શરૂઆત કરનાર વ્યક્તિ કરી શકે?
હા. શરૂઆત કરનાર વ્યક્તિ દિવાલનો સહારો લઈને અથવા પગના અંગૂઠાને જમીન પર રાખીને સરળ આવૃત્તિથી શરૂઆત કરી શકે છે.
શું વૃક્ષાસનથી ઊંચાઈ વધે છે?
વૃક્ષાસન શરીરની સ્થિતિ, પોશ્ચર અને કરોડરજ્જુને સીધી રાખવાની ટેવ માટે ઉપયોગી હોઈ શકે છે, પરંતુ પુખ્ત વય પછી યોગ દ્વારા હાડકાંની લંબાઈ વધારીને ઊંચાઈ વધારવાનો દાવો યોગ્ય નથી.
વૃક્ષાસનમાં પગ ઘૂંટણ પર કેમ ન રાખવો?
ઘૂંટણ પર સીધું દબાણ ન આવે તે માટે વાળેલા પગને ઘૂંટણથી નીચે અથવા ઉપર રાખવો જોઈએ. ખાસ કરીને દુખાવો અથવા ઈજા હોય તો વધુ સાવચેતી જરૂરી છે.
વૃક્ષાસન કરતી વખતે આંખો બંધ કરી શકાય?
શરૂઆતમાં આંખો ખુલ્લી રાખવી વધુ સરળ છે કારણ કે સ્થિર વસ્તુ પર નજર રાખવાથી સંતુલન જાળવવામાં મદદ મળે છે. આંખો બંધ કરવાથી મુશ્કેલી વધી શકે છે, તેથી તે માત્ર પૂરતા અભ્યાસ અને સુરક્ષિત સપોર્ટ સાથે જ અજમાવવું.
વૃક્ષાસનથી પગ મજબૂત થાય છે?
એક પગ પર શરીરનું વજન રાખવાથી પગ, પગની ઘૂંટી અને હિપ્સ આસપાસના સ્નાયુઓ સક્રિય થાય છે. નિયમિત પ્રેક્ટિસ પગની સ્થિરતા અને સંતુલન માટે ઉપયોગી બની શકે છે.
વૃક્ષાસન દરમિયાન પગ કઈ જગ્યાએ રાખવો?
શરૂઆતમાં પગની એડી ઊભા પગની ઘૂંટીની નજીક રાખી શકાય છે. ત્યારબાદ પિંડળી અથવા અંદરની જાંઘ સુધી લઈ જઈ શકાય છે. પગને સીધો ઘૂંટણના સાંધા પર ન રાખવો.
વૃક્ષાસનમાં સંતુલન ન બને તો શું કરવું?
દિવાલ અથવા મજબૂત ખુરશીનો સહારો લો. સામે એક સ્થિર બિંદુ પર નજર રાખો અને શરૂઆતમાં વાળેલા પગના અંગૂઠાને જમીન પર જ રાખો.
વૃક્ષાસન કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની મુખ્ય બાબતો
વૃક્ષાસનનો મુખ્ય હેતુ પગને શક્ય તેટલો ઊંચો ઉઠાવવો નથી. તેનો હેતુ સ્થિરતા, સંતુલન, એકાગ્રતા અને યોગ્ય શરીર ગોઠવણી વિકસાવવાનો છે.
આસન કરતી વખતે:
- શરીરને સીધું રાખો.
- ઊભા પગને મજબૂત રાખો.
- વાળેલા પગને ઘૂંટણ પર ન રાખો.
- શ્વાસ સરળ રાખો.
- નજર સ્થિર રાખો.
- શરીરને બળજબરીથી ન ખેંચો.
- જરૂર પડે ત્યારે સપોર્ટ લો.
- દુખાવો થાય તો આસન બંધ કરો.
નિષ્કર્ષ
વૃક્ષાસન એક સરળ દેખાતું પરંતુ અસરકારક સંતુલન આધારિત યોગાસન છે. નિયમિત અને યોગ્ય રીતે કરવામાં આવે તો તે શરીરનું સંતુલન, પગની સ્થિરતા, કોરની સક્રિયતા, પોશ્ચર, એકાગ્રતા અને શરીરની જાગૃતિ વિકસાવવામાં મદદ કરી શકે છે.
શરૂઆતમાં સંતુલન જાળવવામાં મુશ્કેલી થવી સામાન્ય છે. સતત અભ્યાસ સાથે શરીર ધીમે ધીમે આ સ્થિતિને સ્વીકારવા લાગે છે. વૃક્ષની જેમ મજબૂત મૂળ અને સ્થિરતા સાથે આસન કરવું એ વૃક્ષાસનનો સુંદર સંદેશ છે.
યોગમાં ઝડપ કરતાં નિયમિતતા અને યોગ્ય ટેકનિક વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે વૃક્ષાસનની સરળ આવૃત્તિથી શરૂઆત કરો અને ધીમે ધીમે આગળ વધો.
