સાયટિકા (Sciatica) ના દુખાવામાં રાહત માટે 11 શ્રેષ્ઠ યોગાસન

સાયટિકા એટલે શરીરના સૌથી મોટા નર્વમાંના એક સાયટિક નર્વમાં થતી ચીડ, દબાણ અથવા બળતરા સાથે જોડાયેલા લક્ષણો. સામાન્ય રીતે કમરના નીચેના ભાગથી શરૂ થતો દુખાવો નિતંબ, જાંઘ અને ક્યારેક પગ સુધી ફેલાઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને દુખાવા સાથે ઝણઝણાટ, સુનકાર, બળતરા અથવા નબળાઈ પણ અનુભવાઈ શકે છે.

યોગના યોગ્ય અને હળવા આસનો કમર, નિતંબ અને પગની આસપાસના સ્નાયુઓમાં લવચીકતા વધારવામાં, શરીરની ગતિ સુધારવામાં અને તણાવ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. પરંતુ સાયટિકા દરમિયાન દરેક યોગાસન દરેક વ્યક્તિ માટે યોગ્ય હોય એવું જરૂરી નથી. જે આસનથી પગમાં ફેલાતો દુખાવો અથવા ઝણઝણાટ વધે તે તરત બંધ કરવું જોઈએ.

આ લેખમાં સાયટિકા માટે ઉપયોગી થઈ શકે એવા 11 હળવા યોગાસનો, તેમની રીત, ફાયદા અને જરૂરી સાવચેતીઓ વિશે વિગતવાર જાણીએ.

સાયટિકા શું છે?

સાયટિકા કોઈ એક ચોક્કસ રોગનું નામ નથી, પરંતુ સાયટિક નર્વમાં ચીડ અથવા દબાણને કારણે થતી લક્ષણોની સ્થિતિ છે. આ નર્વ કમરના નીચેના ભાગથી નિતંબ અને પગ તરફ જાય છે.

સાયટિકામાં સામાન્ય રીતે નીચેના લક્ષણો જોવા મળી શકે છે:

• કમરના નીચેના ભાગમાં દુખાવો
• એક બાજુના નિતંબમાં દુખાવો
• જાંઘથી પગ સુધી ફેલાતો દુખાવો
• પગમાં ઝણઝણાટ
• સુનકાર અથવા સંવેદનામાં ફેરફાર
• બળતરા જેવી લાગણી
• પગમાં નબળાઈ
• લાંબા સમય સુધી બેસવાથી અથવા કેટલીક સ્થિતિમાં દુખાવો વધવો

સાયટિકાના કારણોમાં ડિસ્ક સંબંધિત સમસ્યાઓ, નર્વ પર દબાણ અથવા કરોડરજ્જુની કેટલીક સ્થિતિઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

સાયટિકાના દુખાવામાં યોગ કેવી રીતે મદદ કરી શકે?

યોગનો મુખ્ય હેતુ માત્ર સ્ટ્રેચિંગ કરવો નથી. યોગ્ય રીતે કરવામાં આવે તો હળવો યોગ:

• કમર અને નિતંબના સ્નાયુઓને હળવા કરી શકે છે
• હિપ્સની ગતિશીલતા સુધારી શકે છે
• કોર અને શરીરને સપોર્ટ કરતા સ્નાયુઓને મજબૂત કરવામાં મદદ કરી શકે છે
• શરીરની પોઝ્ચર અને ગતિ સુધારી શકે છે
• તણાવ અને સ્નાયુઓની કઠિનતા ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે
• આરામ અને શ્વાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે

પરંતુ સાયટિકાના મૂળ કારણ પ્રમાણે યોગ્ય આસનો અલગ હોઈ શકે છે. તેથી ગંભીર અથવા સતત લક્ષણોમાં નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.

સાયટિકાના દુખાવામાં રાહત માટે 11 શ્રેષ્ઠ યોગાસન

1. બાલાસન (Balasana – Child’s Pose)

બાલાસન એક આરામદાયક યોગાસન છે, જે કમર, નિતંબ અને જાંઘની આસપાસના ભાગને હળવો ખેંચવામાં મદદ કરી શકે છે.

કેવી રીતે કરવું?

1. યોગા મેટ પર ઘૂંટણિયે બેસો.
2. પગના અંગૂઠા એકબીજા પાસે રાખો.
3. ઘૂંટણને તમારી અનુકૂળતા પ્રમાણે થોડા પહોળા રાખો.
4. ધીમે ધીમે નિતંબને એડી તરફ લઈ જાઓ.
5. શરીરના ઉપરના ભાગને આગળની તરફ ઝુકાવો.
6. કપાળને મેટ અથવા કુશન પર આરામ આપો.
7. હાથ આગળ લંબાવો અથવા શરીરની બાજુમાં રાખો.
8. ધીમા અને ઊંડા શ્વાસ લો.
9. 20–30 સેકન્ડથી શરૂઆત કરો.

ફાયદા

• કમરના નીચેના ભાગમાં તણાવ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે
• હિપ્સ અને જાંઘની આસપાસ આરામ આપે છે
• શરીરને રિલેક્સ કરવામાં મદદ કરે છે
• શ્વાસને શાંત અને નિયમિત કરવામાં મદદ કરે છે

જો આગળ વળવાથી પગનો દુખાવો વધે તો આ આસન ન કરો.

2. માર્જારી આસન–બિતિલાસન (Cat-Cow Pose)

કેટ-કાઉ મૂવમેન્ટ કરોડરજ્જુને હળવી ગતિ આપે છે અને લાંબા સમય સુધી બેસવાથી થતી કઠિનતા ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. હળવી ગતિ સાથે કરવામાં આવે તો આ શરૂઆત માટે ઉપયોગી હોઈ શકે છે.

કેવી રીતે કરવું?

1. ચાર પગે ટેબલટોપ સ્થિતિમાં આવો.
2. હાથ ખભાની નીચે અને ઘૂંટણ હિપ્સની નીચે રાખો.
3. શ્વાસ લેતા છાતી અને નિતંબને થોડું ઉપર લઈ જાઓ.
4. કમરને આરામદાયક રીતે હળવી નીચેની તરફ લાવો.
5. હવે શ્વાસ છોડતા કરોડને ધીમે ધીમે ગોળ કરો.
6. ઠોડી છાતી તરફ લાવો.
7. બંને મૂવમેન્ટ ખૂબ ધીમેથી કરો.
8. 5–10 વાર પુનરાવર્તન કરો.

ફાયદા

• કરોડરજ્જુની ગતિમાં મદદ કરે છે
• કમરની કઠિનતા ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે
• શરીરને હળવું વોર્મ-અપ આપે છે
• પીઠ અને કોરની હળવી ગતિશીલતા જાળવવામાં મદદ કરે છે

3. સેતુ બંધાસન (Setu Bandhasana – Bridge Pose)

સેતુ બંધાસન નિતંબ અને પગના સ્નાયુઓને સક્રિય કરવામાં મદદ કરે છે. હળવા સ્વરૂપમાં કરવામાં આવે તો કમરને સપોર્ટ કરતા સ્નાયુઓ માટે ઉપયોગી થઈ શકે છે.

કેવી રીતે કરવું?

1. પીઠ પર સીધા સૂઈ જાઓ.
2. બંને ઘૂંટણ વાળો.
3. પગને જમીન પર હિપ્સની પહોળાઈ જેટલા અંતરે રાખો.
4. હાથ શરીરની બાજુમાં રાખો.
5. પગથી જમીન પર હળવું દબાણ આપો.
6. નિતંબને ધીમે ધીમે થોડા ઉપર ઉઠાવો.
7. કમરને વધારે વાળવાનો પ્રયાસ ન કરો.
8. 5–10 સેકન્ડ રોકાઈને ધીમે નીચે આવો.
9. 5–8 વાર કરો.

ફાયદા

• નિતંબના સ્નાયુઓને સક્રિય કરવામાં મદદ કરે છે
• કોરને સપોર્ટ કરે છે
• હિપ્સની ગતિમાં મદદ કરી શકે છે
• કમર અને શરીરના પાછળના ભાગને મજબૂત બનાવવામાં સહાય કરી શકે છે

4. પવનમુક્તાસન (Pawanmuktasana – Knees-to-Chest Pose)

આ આસન કમર અને હિપ્સની આસપાસના સ્નાયુઓમાં હળવો ખેંચાણ આપવા માટે કરવામાં આવે છે. જો બંને ઘૂંટણ સાથે લાવવાથી અસ્વસ્થતા થાય તો એક સમયે એક પગથી કરો.

કેવી રીતે કરવું?

1. પીઠ પર સીધા સૂઈ જાઓ.
2. બંને પગ સીધા રાખો.
3. એક ઘૂંટણ ધીમે ધીમે છાતી તરફ લાવો.
4. હાથથી ઘૂંટણ અથવા જાંઘને હળવેથી પકડી રાખો.
5. થોડા સમય માટે આરામથી શ્વાસ લો.
6. પગને પાછો સીધો કરો.
7. બીજી બાજુ પણ કરો.
8. અનુકૂળ લાગે તો બંને ઘૂંટણને છાતી તરફ લાવી શકો છો.

ફાયદા

• કમર અને હિપ્સમાં કઠિનતા ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે
• નિતંબની આસપાસ હળવો સ્ટ્રેચ આપે છે
• શરીરને રિલેક્સ કરવામાં મદદ કરે છે
• કમરની ગતિમાં મદદ કરી શકે છે

5. સુપ્ત કપોતાસન (Supta Kapotasana – Reclined Pigeon Pose)

આ આસન નિતંબ અને હિપ્સના સ્નાયુઓને હળવો સ્ટ્રેચ આપવા માટે કરવામાં આવે છે. સાયટિકાના કેટલાક લોકોને હિપ્સની આસપાસની કઠિનતા હોય ત્યારે આ પ્રકારનું હળવું સ્ટ્રેચ ઉપયોગી થઈ શકે છે.

કેવી રીતે કરવું?

1. પીઠ પર સૂઈ જાઓ.
2. બંને ઘૂંટણ વાળો.
3. એક પગની એડીને બીજા પગની જાંઘ પર રાખો.
4. હવે નીચેના પગને ધીમે ધીમે તમારી તરફ લાવો.
5. ઉપરના પગના ઘૂંટણને જોરથી નીચે ન દબાવો.
6. નિતંબમાં હળવો ખેંચાણ અનુભવાય ત્યાં સુધી જ રહો.
7. 15–30 સેકન્ડ રાખો.
8. બીજી બાજુ પુનરાવર્તન કરો.

ફાયદા

• હિપ્સની લવચીકતા સુધારવામાં મદદ કરે છે
• નિતંબના સ્નાયુઓમાં તણાવ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે
• પગ અને હિપ્સની ગતિ સુધારવામાં સહાયક બની શકે છે

નોંધ: જો આ આસનથી પગમાં ફેલાતો દુખાવો વધે તો તરત બંધ કરો.

6. વિપરીત કરણી (Viparita Karani – Legs Up the Wall)

આ એક આરામદાયક અને રેસ્ટોરેટિવ પોઝ છે. ખાસ કરીને થાકેલા પગ અને શરીરને આરામ આપવા માટે ઉપયોગી છે.

કેવી રીતે કરવું?

1. દિવાલની નજીક બેસો.
2. બાજુથી ધીમે જમીન પર સૂઈ જાઓ.
3. બંને પગને દિવાલ પર ઉપર લઈ જાઓ.
4. શરીરને આરામદાયક સ્થિતિમાં ગોઠવો.
5. માથા નીચે પાતળું કુશન રાખી શકો છો.
6. હાથને શરીરની બાજુમાં આરામથી રાખો.
7. આંખો બંધ કરીને ધીમા શ્વાસ લો.
8. 3–10 મિનિટ સુધી આરામથી રહો.

ફાયદા

• શરીરને આરામ આપવામાં મદદ કરે છે
• પગના થાકને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે
• હિપ્સ અને કમરને આરામ આપે છે
• માનસિક તણાવ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે

7. ભુજંગાસન (Bhujangasana – Cobra Pose)

ભુજંગાસન પીઠના સ્નાયુઓને સક્રિય કરે છે અને કરોડરજ્જુને હળવી પાછળની તરફની ગતિ આપે છે. પરંતુ દરેક પ્રકારની સાયટિકામાં આ આસન યોગ્ય નથી. જો પગનો દુખાવો વધે તો ન કરવું.

કેવી રીતે કરવું?

1. પેટના બળે સૂઈ જાઓ.
2. પગને પાછળ સીધા રાખો.
3. હાથને ખભાની નીચે રાખો.
4. કોણીને શરીરની નજીક રાખો.
5. શ્વાસ લેતા માથું અને છાતી થોડા ઉપર ઉઠાવો.
6. હાથથી જોર ન લગાવો.
7. કમરમાં આરામદાયક હદ સુધી જ વળો.
8. થોડા સેકન્ડ રહીને ધીમે નીચે આવો.
9. 2–3 વાર પુનરાવર્તન કરી શકો છો.

ફાયદા

• પીઠના સ્નાયુઓને સક્રિય કરવામાં મદદ કરે છે
• કરોડરજ્જુની ગતિમાં સહાય કરી શકે છે
• છાતી અને પેટના આગળના ભાગમાં ખેંચાણ આપે છે

8. અધોમુખ શ્વાનાસન (Adho Mukha Svanasana – Downward-Facing Dog)

આ આસન આખા શરીરને સ્ટ્રેચ કરે છે અને પગ, હિપ્સ તથા પીઠની ગતિમાં મદદ કરી શકે છે. પરંતુ સાયટિકાના તીવ્ર દુખાવા દરમિયાન અથવા જો પગનો દુખાવો વધતો હોય તો તેને ટાળવું યોગ્ય છે.

કેવી રીતે કરવું?

1. ચાર પગે ટેબલટોપ સ્થિતિમાં આવો.
2. હાથને મેટ પર મજબૂત રીતે રાખો.
3. નિતંબને ધીમે ધીમે ઉપર અને પાછળ લઈ જાઓ.
4. ઘૂંટણ થોડા વાંકા રાખી શકો છો.
5. ગરદનને ઢીલી રાખો.
6. એડી જમીન પર લાવવાની ફરજ ન કરો.
7. 15–30 સેકન્ડ સુધી આરામથી શ્વાસ લો.
8. ધીમે પાછા ટેબલટોપ સ્થિતિમાં આવો.

ફાયદા

• હેમસ્ટ્રિંગ અને પગની પાછળના ભાગમાં સ્ટ્રેચ આપે છે
• ખભા અને હાથને મજબૂત બનાવે છે
• કરોડરજ્જુને લંબાવવાની અનુભૂતિ આપે છે
• આખા શરીરની ગતિશીલતામાં મદદ કરી શકે છે

9. અર્ધ ચંદ્રાસન (Ardha Chandrasana – Half Moon Pose)

અર્ધ ચંદ્રાસન સંતુલન, હિપ્સ અને શરીરના સ્ટેબિલાઇઝિંગ સ્નાયુઓ પર કામ કરે છે. સાયટિકા હોય ત્યારે આ આસન દિવાલ અથવા યોગા બ્લોકના સપોર્ટ સાથે કરવું વધુ યોગ્ય હોઈ શકે છે.

કેવી રીતે કરવું?

1. ઊભા રહો અને એક પગ આગળ રાખો.
2. આગળના ઘૂંટણને થોડું વાળો.
3. હાથને બ્લોક પર રાખો.
4. પાછળનો પગ ધીમે જમીનથી ઉપર ઉઠાવો.
5. શરીરને સંતુલિત રાખો.
6. જરૂર હોય તો દિવાલનો સહારો લો.
7. થોડા સેકન્ડ રોકાઈને ધીમે પાછા આવો.
8. બંને બાજુ કરો.

ફાયદા

• સંતુલન સુધારવામાં મદદ કરે છે
• હિપ્સ અને પગના સ્નાયુઓને મજબૂત કરવામાં મદદ કરી શકે છે
• શરીરની સ્થિરતા વધારવામાં સહાય કરે છે

શરૂઆતના લોકોને આ આસન નિષ્ણાતની દેખરેખ હેઠળ કરવું વધુ સારું છે.

10. શલભાસન (Shalabhasana – Locust Pose)

શલભાસન પીઠ, નિતંબ અને પગના પાછળના સ્નાયુઓને મજબૂત કરવામાં મદદ કરી શકે છે. સાયટિકાના લક્ષણો વધારે હોય ત્યારે તેનો ખૂબ હળવો પ્રકાર જ કરવો.

કેવી રીતે કરવું?

1. પેટના બળે સૂઈ જાઓ.
2. હાથને શરીરની બાજુમાં રાખો.
3. પેટ અને નિતંબના સ્નાયુઓને હળવેથી સક્રિય કરો.
4. છાતી અને એક પગને થોડું ઉપર ઉઠાવી શકો છો.
5. શરૂઆતમાં બંને પગ ઊંચા કરવાની જરૂર નથી.
6. થોડા સેકન્ડ રોકાઈને ધીમે નીચે આવો.
7. આરામ કરો અને જરૂર લાગે તો 1–2 વાર પુનરાવર્તન કરો.

ફાયદા

• પીઠના સ્નાયુઓને મજબૂત કરવામાં મદદ કરે છે
• નિતંબના સ્નાયુઓને સક્રિય કરે છે
• કોરને સપોર્ટ કરવામાં મદદ કરી શકે છે
• શરીરની પાછળની ચેઇનની શક્તિ વધારવામાં સહાયક બની શકે છે

11. શવાસન – ઘૂંટણ નીચે સપોર્ટ સાથે

સાયટિકા દરમિયાન માત્ર સ્ટ્રેચિંગ જ નહીં, પરંતુ શરીરને યોગ્ય આરામ આપવો પણ મહત્વપૂર્ણ છે. શવાસન દરમિયાન ઘૂંટણ નીચે કુશન અથવા બોલ્સ્ટર રાખવાથી આરામદાયક સ્થિતિ મળી શકે છે.

કેવી રીતે કરવું?

1. પીઠ પર સૂઈ જાઓ.
2. બંને પગ આરામથી રાખો.
3. ઘૂંટણની નીચે બોલ્સ્ટર અથવા વાળેલું ધાબળું રાખો.
4. હાથ શરીરની બાજુમાં રાખો.
5. આંખો બંધ કરો.
6. ધીમે અને સ્વાભાવિક રીતે શ્વાસ લો.
7. શરીરના દરેક ભાગને ઢીલો છોડવાનો પ્રયાસ કરો.
8. 5–10 મિનિટ આરામ કરો.

ફાયદા

• શરીર અને મનને આરામ આપે છે
• સ્નાયુઓના તણાવને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે
• શ્વાસને શાંત કરવામાં મદદ કરે છે
• યોગ સેશન પછી રિકવરી માટે ઉપયોગી છે

સાયટિકા માટે 10–15 મિનિટની સરળ યોગ રૂટિન

શરૂઆત કરનાર વ્યક્તિ નીચે મુજબની હળવી રૂટિન અજમાવી શકે છે, જો આ હલનચલનથી લક્ષણો ન વધતા હોય:

1. ડીપ બ્રિધિંગ – 1–2 મિનિટ
2. માર્જારી આસન–બિતિલાસન – 5–10 વાર
3. બાલાસન – 20–30 સેકન્ડ
4. પવનમુક્તાસન – દરેક પગ 15–20 સેકન્ડ
5. સુપ્ત કપોતાસન – દરેક બાજુ 15–30 સેકન્ડ
6. સેતુ બંધાસન – 5–8 વાર
7. વિપરીત કરણી – 3–5 મિનિટ
8. શવાસન – 2–3 મિનિટ

શરૂઆતમાં ઓછો સમય રાખો. શરીર અનુકૂળ થાય તેમ ધીમે ધીમે સમય વધારી શકાય છે.

સાયટિકા હોય ત્યારે કયા યોગાસનોથી સાવચેત રહેવું?

સાયટિકા દરમિયાન વધુ ઊંડા અથવા જોરદાર સ્ટ્રેચિંગથી લક્ષણો વધી શકે છે. ખાસ કરીને નીચેની બાબતોમાં સાવચેતી રાખવી:

• જોરથી આગળ વળતા આસનો
• ઊંડા ટ્વિસ્ટ
• જોરદાર બેકબેન્ડ
• ભારે વજન સાથે કસરત
• અચાનક ઝટકા સાથેની મૂવમેન્ટ
• દુખાવો હોવા છતાં સ્ટ્રેચિંગ ચાલુ રાખવું
• પગમાં ફેલાતો દુખાવો વધારતું આસન
• ખૂબ ઊંડો પિજન પોઝ અથવા હિપ સ્ટ્રેચ
• શરીરની ક્ષમતા કરતાં વધારે સંતુલનવાળા આસનો

ખાસ કરીને તીવ્ર લક્ષણો દરમિયાન “વધારે સ્ટ્રેચ એટલે વધારે ફાયદો” એવું માનવું યોગ્ય નથી. હળવી અને નિયંત્રિત ગતિ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.

યોગ કરતી વખતે જરૂરી સાવચેતીઓ

1. દુખાવો અને સ્ટ્રેચ વચ્ચેનો તફાવત સમજો

હળવો ખેંચાણ સામાન્ય હોઈ શકે છે, પરંતુ તીવ્ર દુખાવો, બળતરા અથવા પગમાં વધુ ઝણઝણાટ થાય તો આસન બંધ કરો.

2. ધીમે શરૂઆત કરો

શરૂઆતમાં લાંબા સમય સુધી આસન રાખવાની જરૂર નથી. 10–15 મિનિટની હળવી રૂટિનથી શરૂઆત કરી શકાય છે.

3. શ્વાસ રોકશો નહીં

દરેક આસન દરમિયાન ધીમો અને સ્વાભાવિક શ્વાસ લો.

4. પ્રોપ્સનો ઉપયોગ કરો

કુશન, બોલ્સ્ટર, યોગા બ્લોક અને દિવાલનો ઉપયોગ કરવાથી ઘણી સ્થિતિ વધુ આરામદાયક બની શકે છે.

5. શરીરને જબરદસ્તી ન કરો

યોગમાં શરીરને તેની વર્તમાન ક્ષમતાથી આગળ ધકેલવાની જરૂર નથી.

6. લાંબા સમય સુધી એક જ સ્થિતિમાં ન રહો

જો લાંબા સમય સુધી બેસવાથી સાયટિકાનો દુખાવો વધતો હોય તો વચ્ચે ઊભા થઈને હળવું ચાલવું અથવા સ્થિતિ બદલવી મદદરૂપ થઈ શકે છે.

ક્યારે યોગ ન કરવો?

જો સાયટિકાના લક્ષણો અચાનક ખૂબ વધી ગયા હોય અથવા કોઈ આસનથી દુખાવો સતત વધતો જાય, તો ઘરેથી યોગ કરીને સમસ્યા દબાવવાનો પ્રયાસ ન કરો.

ખાસ કરીને નીચેના લક્ષણોમાં તાત્કાલિક તબીબી મૂલ્યાંકન જરૂરી છે:

• પગમાં વધતી નબળાઈ
• ગંભીર અથવા ઝડપથી વધતો દુખાવો
• જનનાંગો અથવા જાંઘની અંદરની બાજુમાં સંવેદના ઘટવી
• પેશાબ અથવા મળ પર નિયંત્રણમાં ફેરફાર
• ગંભીર ઈજા પછી શરૂ થયેલો કમરનો દુખાવો
• સતત વધતી સુનકાર અથવા નબળાઈ

વ્યાયામ દરમિયાન દુખાવો થાય અથવા તબિયત ખરાબ લાગે તો કસરત તરત બંધ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

શરૂઆત કરનારાઓ માટે મહત્વની ટીપ્સ

સાયટિકા સાથે યોગ શરૂ કરતા પહેલા નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:

• ખાલી પેટ અથવા હળવા ભોજન પછી યોગ કરો.
• આરામદાયક કપડાં પહેરો.
• મેટ પર ધીમે ગતિ કરો.
• શરૂઆતમાં 2–3 આસનથી પ્રેક્ટિસ શરૂ કરો.
• બંને બાજુ સમાન રીતે આસન કરવાની જરૂર નથી જો એક બાજુ પર લક્ષણો વધારે હોય; આરામને પ્રાથમિકતા આપો.
• દરરોજ ખૂબ વધારે યોગ કરવાને બદલે નિયમિત અને હળવી પ્રેક્ટિસ રાખો.
• દુખાવો ઓછો થાય એટલે તરત જ મુશ્કેલ આસનો શરૂ ન કરો.
• જરૂરી હોય તો ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અથવા યોગ્ય તાલીમ ધરાવતા યોગ નિષ્ણાતની સલાહ લો.

સાયટિકા માટે યોગ કરતી વખતે સૌથી મહત્વની વાત

સાયટિકાના દુખાવામાં યોગનો હેતુ શરીરને વધુ ખેંચવાનો નહીં પરંતુ યોગ્ય ગતિ, આરામ, શક્તિ અને લવચીકતા જાળવવાનો હોવો જોઈએ.

બાલાસન, માર્જારી-બિતિલાસન, સેતુ બંધાસન, પવનમુક્તાસન, વિપરીત કરણી અને સપોર્ટેડ શવાસન જેવા હળવા આસનો ઘણા લોકો માટે શરૂઆતના વિકલ્પ બની શકે છે. જ્યારે અધોમુખ શ્વાનાસન, ભુજંગાસન અથવા અન્ય વધુ પડકારરૂપ આસનો વ્યક્તિના લક્ષણો પ્રમાણે જ કરવા જોઈએ.

દરેક વ્યક્તિમાં સાયટિકાનું કારણ અને લક્ષણો અલગ હોઈ શકે છે. તેથી જે આસનથી પગ તરફ જતો દુખાવો, ઝણઝણાટ અથવા સુનકાર વધે તેને “સહન કરીને” ચાલુ રાખવું યોગ્ય નથી.

નિષ્કર્ષ

સાયટિકા દરમિયાન યોગ્ય રીતે પસંદ કરેલા હળવા યોગાસનો કમર, હિપ્સ અને પગની ગતિ જાળવવામાં, સ્નાયુઓના તણાવને ઘટાડવામાં અને શરીરને આરામ આપવામાં મદદ કરી શકે છે. પરંતુ યોગ કોઈપણ ગંભીર નર્વ સમસ્યાની તબીબી તપાસનો વિકલ્પ નથી.